Wprowadzenie JPK CIT to jedna z najbardziej rozległych reform dotyczących podatku dochodowego od osób prawnych. Zmienia ona nie tylko metodę prowadzenia ksiąg rachunkowych, ale również sposób, w jaki organy podatkowe będą analizować rozliczenia podatników. Nowy model raportowania ma umożliwić automatyczną weryfikację danych, powiązanie ich z innymi strukturami (w tym KSeF i JPK_VAT) oraz zwiększyć transparentność rozliczeń.
JPK CIT jako przebudowa systemu raportowania ksiąg
Dotychczas JPK_KR był narzędziem wykorzystywanym wyłącznie na żądanie organów podatkowych. Reforma wprowadza obowiązek:
- prowadzenia ksiąg rachunkowych wyłącznie elektronicznie,
- cyklicznego raportowania ksiąg wraz z deklaracją CIT,
- rozszerzenia zakresu danych o elementy niezbędne do automatycznej analizy podatkowej.
W praktyce oznacza to, że księgi rachunkowe przestają być dokumentem wyłącznie rachunkowym — stają się narzędziem podatkowym, które musi być prowadzone w sposób umożliwiający ich automatyczne przetwarzanie.
Zakres podmiotowy – kto musi raportować JPK CIT?
Obowiązek obejmuje podatników CIT prowadzących księgi przy użyciu programów komputerowych. Dotyczy także spółek osobowych, jeśli ich wspólnikami nie są wyłącznie osoby fizyczne, oraz oddziałów przedsiębiorców zagranicznych — przy czym próg przychodowy odnosi się wyłącznie do działalności oddziału w Polsce.
Ważne jest również to, że podatnicy na estońskim CIT nie są wyłączeni z obowiązku raportowania. Klasyfikacja do grupy wdrożeniowej odbywa się na podstawie przychodów bilansowych, a nie podatkowych.
Wyłączenia obejmują jedynie niewielkie grupy: podmioty zwolnione podmiotowo (z wyjątkiem fundacji rodzinnych), niektóre podmioty zwolnione przedmiotowo oraz jednostki prowadzące uproszczoną ewidencję przychodów i kosztów.
Zakres danych wymaganych w strukturze JPK CIT
Struktura JPK CIT została zaprojektowana tak, aby umożliwić organom podatkowym automatyczną analizę rozliczeń. Obejmuje ona dane księgowe oraz dodatkowe informacje, które pozwalają na powiązanie transakcji z deklaracją CIT, KSeF i JPK_VAT, w tym m.in.:
- identyfikacja kontrahenta poprzez NIP,
- numer KSeF faktury sprzedaży wystawionej przy użyciu KSeF (z istotnymi wątpliwościami interpretacyjnymi dotyczącymi faktur offline i awaryjnych),
- oznaczenia kont księgowych zgodne ze słownikami MF (różne dla wybranych branż),
- dane dotyczące środków trwałych i WNiP, w tym przyczyny wykreślenia z ewidencji,
- tzw. przejściówkę, czyli dane pozwalające określić różnice między wynikiem bilansowym, a podatkowym.
Dane dotyczące środków trwałych i WNiP – nowe obowiązki
Struktura JPK_ST_KR wymaga raportowania danych potwierdzających nabycie, wytworzenie, przyjęcie do używania oraz wykreślenie środków trwałych i WNiP. Od 2026 r. dodano obowiązek wskazania przyczyny wykreślenia, co stanowi zmianę normatywną.
Dla środków trwałych wprowadzonych przed 1 stycznia 2025 r. przewidziano ograniczony zakres danych, jednak podatnicy w dalszym ciągu są zobowiązani do raportowania m.in. numer dokumentu wykreślenia oraz przyczyny wykreślenia.
Terminy wdrożenia
Terminy wdrożenia określono w ustawie wprowadzającej. Pierwsza grupa — podatkowe grupy kapitałowe oraz podatnicy o przychodach powyżej 50 mln euro — raportuje za rok podatkowy rozpoczynający się po 31 grudnia 2024, składając JPK CIT w 2026 r.
Druga grupa, czyli podatnicy składający JPK_VAT, raportuje za rok 2026 w roku 2027. Pozostałe podmioty wejdą w obowiązek w kolejnym etapie.
Warto dodać, iż powstał już projekt rozporządzenia wydłużający termin pierwszego raportowania do 7 miesięcy po zakończeniu roku podatkowego, o ile rok kończy się przed 1 kwietnia 2026. Aktualnie (stan na 17.02.2026 r.) projekt jest na wczesnym etapie procedowania.
Wyłączenia i ułatwienia w pierwszym okresie raportowania
Dla największych podatników przewidziano znaczące ułatwienia. W pierwszym roku raportowania obowiązkowe są wyłącznie oznaczenia kont księgowych. Pozostałe dane mają charakter opcjonalny.
Podmioty stosujące MSR/MSSF są zwolnione z obowiązku oznaczania kont, aż do lat podatkowych kończących się przed 1 stycznia 2028. Wynika to z konieczności dostosowania słowników do zmieniających się standardów sprawozdawczości. Największe podmioty nie muszą również składać struktury dotyczącej środków trwałych i WNiP za rok 2025.
Wyzwania wdrożeniowe – techniczne i organizacyjne
Wdrożenie JPK CIT wymaga nie tylko dostosowania systemów księgowych, ale również analizy procesów i struktury planu kont. To właśnie konieczność zmiany planu kont może okazać się największym ryzykiem wdrożeniowym.
Ważne elementy praktyczne obejmują:
- konieczność zachowania ciągłości zapisów przy dzieleniu dużych plików JPK,
- dostosowanie systemów do słowników branżowych,
- przygotowanie procesów umożliwiających powiązanie danych z KSeF,
- weryfikację, czy obecne schematy księgowe pozwalają na prawidłowe oznaczanie kont.
Sankcje za brak JPK CIT lub błędne raportowanie
Sankcje wynikają z Kodeksu karnego skarbowego i są analogiczne do tych stosowanych przy JPK_VAT. Niezłożenie JPK CIT lub złożenie go nierzetelnie może stanowić przestępstwo zagrożone karą grzywny do 240 stawek dziennych. Warto dodać, że przesłanie wadliwego pliku kwalifikowanego jest łagodniej traktowane, niż jego brak, dlatego nawet niepełny JPK CIT należy przesłać w terminie.
Rozwiązania informatyczne wspierające wdrożenie JPK CIT
JPK CIT to narzędzie, które znacząco zmienia sposób raportowania podatku dochodowego. Wymaga przygotowania organizacyjnego, technicznego i księgowego, a w wielu przypadkach również modyfikacji planu kont. Pierwsze lata raportowania będą okresem przejściowym, jednak już teraz warto rozpocząć prace wdrożeniowe, aby uniknąć ryzyka sankcji i zapewnić zgodność z nowymi regulacjami.
W kontekście tak szerokich wymogów technicznych i organizacyjnych coraz większego znaczenia nabierają narzędzia informatyczne, które automatyzują proces przygotowania i walidacji danych. Jednym z takich rozwiązań jest Hogart JPK CIT – dedykowany moduł umożliwiający kompleksowe przygotowanie struktur JPK CIT oraz JPK_ST_KR. System został zaprojektowany tak, aby minimalizować ryzyko błędów i skrócić czas potrzebny na dostosowanie ksiąg do nowych wymogów. Oferuje m.in. prekonfigurację słowników i znaczników kont zgodnych z rozporządzeniem, mechanizmy mapowania danych z różnych systemów finansowo-księgowych, automatyczne generowanie struktur XML oraz wbudowane narzędzia kontrolne pozwalające wykryć niezgodności jeszcze przed wysyłką do MF. Dzięki temu przedsiębiorstwa mogą przeprowadzić wdrożenie w sposób uporządkowany, ograniczając konieczność ręcznych modyfikacji i zapewniając zgodność z obowiązującymi regulacjami.